EKONOMSKI ASPEKT

Područje I označava inicijalne ili rane neispravnosti i posljedica su grešaka u proračunu
konstrukcije, materijalu, proizvodnji i montaži. Učestalost neispravnosti opada tokom vremena.
Slučajne neispravnosti koje se javljaju u toku eksploatacije obuhvataju područje II. Eksploatacija,
kontrola i održavanje po savremenim tehničkim principima omogućavaju približno konstantnost
ovih otkaza. U oblasti III neispravnosti nastaju kao rezultat progresivnog razvoja triboloških
procesa i primjećuje se porast intenziteta otkaza tokom vremena.
O značaju triboloških procesa tokom rada mehaničkih sistema može se suditi i na osnovu sljedećih
razmatranja. U svakom sistemu ulazna veličina se transformiše u izlaznu preko strukture sistema.
Sistem za to vrijeme trpi odredjene promjene. Ako bi to prikazali šematski to bi izgledalo kao na
slici
PICT6744
Disipacija mehaničke energije u sistemima javlja se kao rezultat rada utrošenog na savladjivanju
trenja. Procjenjuje se da se od ukupno prizvedene energije u svijetu preko 30% utroši na
savladjivanje trenja. Pored direktne uštede energije, smanjenjem trenja, indirektni načini uštede
vezani za poboljšanje triboloških karakteristika materijala i maziva omogućuju više radne
temperature, viša opterećenja, smanjenje dimenzija mašina, što znači manje utrošenog materijala,
manje sirovina i manje energije potrebne za proizvodnju tog materijala.
Napredak u fundamentalnim znanjima o trenju i habanju, razvoj novih materijala otpornih na
habanje i novih kvalitetniji maziva, ostvaren u zadnjih četvrt vijeka, kao i aplikacija tih znanja
ukazuju na bitnu ulogu tribologije kao naučno stručne discipline.
Izučavanje triboloških procesa, kao i rješavanje triboloških problema zahtjeva poznavanje mnogih
oblasti fizike, hemije i mašinstva, što čini tribologiju multidisciplinarnom naukom. U oblasti
mašinstva tribologija se oslanja u prvom redu, na nauku o materijalima, nauku o konstruisanju i
mašinskim elementima, kao i na poznavanje osnovnih zakonitosti mehanike fluida.
Sumirajući prethodno može se zaključiti da tribološka istraživanja i korišćenje ostvarenih znanja,
kako u procesu konstruisanja tako i u proizvodnji i eksploataciji mašina, predstavljaju neophodnost
savremene industrije kada se posmatraju njeni današnji zahtjevi za ekonomično korištenje
materijala, racionalno trošenje energije, smanjenje troškova održavanja i povećanje pouzdanosti
mehaničkih sistema.